Motor

Araç yolda hararet yaptığında ne yapmalısınız?

Sıcaklık ibresi yükselmeye başladığında sırayla yapmanız gerekenleri, aracı hangi durumda sürmeyip taşıtmanız gerektiğini ve aşırı ısınmanın motorda neyi bozduğunu anlatıyoruz.

· 6 dk okuma

Araç hararet yapınca ne yapılır, bunu ibre kırmızıya tırmanırken değil, sakin bir günde öğrenmek gerekir. İlk birkaç dakikada yaptıklarınız, onarımın bir hortum değişimiyle mi yoksa silindir kapağının sökülmesiyle mi biteceğini belirler.

Hararet en sık yaz aylarında, TEM'in sıkışık saatlerinde ya da yüklü bir araçla uzun bir yokuşu tırmanırken ortaya çıkar. Ancak kışın da kapalı kalan bir termostat ya da çalışmayan bir fan motoru aynı noktaya getirebilir. Aşırı ısınmayı nasıl fark edeceğinizi, yolda hangi sırayla hareket edeceğinizi ve aracı ne zaman sürmeyip taşıtmanız gerektiğini bilmek, bu anlarda doğru kararı vermenizi kolaylaştırır.

Motorun aşırı ısındığını nereden anlarsınız?

Soğutma suyu, içinde antifriz bulunan ve motorun ısısını radyatöre götüren sıvıdır. Çoğu motorda bu sıvının sıcaklığı normal çalışmada 90–105 °C arasında kalır ve göstergedeki ibre bu aralıkta ortada durur. Birçok yeni araçta ibre, küçük dalgalanmaları göstermemek için geniş bir aralıkta bilerek sabit tutulur. Bu yüzden ibrenin ortadan yukarı kıpırdaması, sıcaklığın normalin belirgin biçimde üstüne çıktığını gösterir.

Sıcaklık güvenli sınırı aştığında panelde kırmızı termometre simgesi yanar. Bu uyarının ayrıntılarını hararet lambası sayfasında bulabilirsiniz. Göstergeye bakmadığınız anlarda şu işaretler de harareti haber verir:

  • Kaputun kenarlarından beyaz buhar çıkar ve dışarıda tatlımsı bir koku hissedilir.
  • Klima birden ılık üflemeye başlar. Birçok araç, motor aşırı ısındığında klima kompresörünü kendiliğinden devreden çıkarır.
  • Motorun gücü düşer. Bazı araçlar motoru korumak için gücü sınırlar ve panelde bir uyarı mesajı gösterir.
  • Gaza bastığınızda motordan metalik bir vuruntu sesi gelir, çünkü aşırı ısınan yanma odasında yakıt erken tutuşur.

Hararet yükselmeye başladığında ilk ne yapmalısınız?

İbre ortadan ayrıldığı anda harekete geçmek, sıcaklık kırmızı bölgeye ulaşmadan size zaman kazandırır. Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın:

  1. Klimayı kapatın. Kompresör motora ek yük bindirir. Klimanın ısısını dışarı atan kondenser de radyatörün hemen önünde durduğu için radyatöre gelen havayı ısıtır.
  2. Kaloriferi en sıcak konuma, fanını en yüksek kademeye getirin ve camları açın. Kalorifer peteği motordan gelen sıcak suyun ısısını kabine aktardığı için küçük bir yedek radyatör gibi iş görür. Yazın rahatsız edici olsa bile bu adım sıcaklığı birkaç derece düşürebilir.
  3. İbre yükselmeye devam ediyorsa ya da kırmızı lamba yandıysa ilk güvenli yerde durun. Otoyolda mümkünse emniyet şeridi yerine bir cep ya da dinlenme tesisi seçin ve dörtlü flaşörleri yakın.
  4. Aracı durdurduktan sonra motoru kapatın. Kaputtan yoğun buhar çıkıyorsa kaputu hemen açmayın ve buharın azalmasını bekleyin, sonra kaputu açarak sıcak havanın dağılmasını sağlayın.

Motor soğurken nelere dikkat etmelisiniz?

Soğutma sistemi çalışırken yaklaşık 1–1,5 bar basınç altındadır ve bu basınç sıvının kaynama noktasını 120 °C civarına çıkarır. Radyatörün ya da genleşme kabının kapağı sıcakken açıldığında basınç bir anda düşer. Sıvı aynı anda kaynamaya başlar ve kapaktan dışarı fışkırır. Genleşme kabı, motorun yanında duran ve ısınıp hacmi artan sıvının toplandığı şeffaf plastik haznedir.

Bu bekleme çoğu zaman yarım saati geçer ve sıcak bir yaz öğleden sonrasında bir saati bulabilir. Soğumayı hızlandırmak için motora ya da radyatöre su dökmek, ısınmış alüminyum ve dökme demir parçalarda çatlağa yol açabilir.

Motor soğuyunca genleşme kabındaki seviyeye, aracın altındaki zemine ve motorun önündeki kayışa bakın. Kap boşsa ve zeminde renkli bir sıvı birikmişse kaçak büyüktür. Birçok motorda su pompası bu kayışla döner ve kayış kopmuşsa pompa da durmuştur. Seviye eksikse kaba yavaşça soğutma sıvısı ekleyin. Hangi sıvının uygun olduğunu ve yalnızca su eklemenin sonuçlarını antifriz yazımızda anlattık.

Aracı sürmeye devam etmek mi, taşıtmak mı?

Motor soğuduktan sonra vereceğiniz karar, harareti neyin başlattığına bağlıdır. Aşağıdaki durumlardan biri varsa motoru yeniden çalıştırmayın ve aracı çekiciyle taşıtın:

  • Genleşme kabı tamamen boşalmış, bir hortum patlamış ya da radyatör delinmiş.
  • Su pompasını çeviren kayış kopmuş.
  • Egzozdan motor ısındığı hâlde koyu beyaz ve tatlı kokan bir duman çıkıyor ya da yağ çubuğundaki yağ açık kahverengi ve köpüklü görünüyor.
  • Motor stop etti, zor çalışıyor ya da çalışırken metalik bir ses geliyor.
  • Seviyeyi tamamladığınız hâlde ibre birkaç dakika içinde yeniden yükseliyor.

Seviye yalnızca biraz eksikse, belirgin bir kaçak görünmüyorsa ve ibre çalıştırdıktan sonra ortada kalıyorsa kısa bir mesafeyi dikkatle gidebilirsiniz. Klimayı kapalı tutun, trafiği sıkışık olmayan bir yol seçin ve göstergeyi sık sık kontrol edin. İbre yeniden yükselirse durup aynı adımları tekrarlayın. Karar veremiyorsanız yolda kalanlar için hazırladığımız sayfaya bakın. Çalışma saatlerimiz içinde arayabilir ya da sıcaklık göstergesinin ve genleşme kabının fotoğrafını WhatsApp'tan gönderebilirsiniz. Çekici hizmeti vermediğimiz için taşıma konusunda kasko poliçenizdeki yol yardımından yararlanabilirsiniz.

Hararetle sürmek motorda neye yol açar?

Aşırı ısınmadan en çok etkilenen parça silindir kapağıdır. Silindir kapağı, motor bloğunun üstünü kapatan ve yanma odalarının tavanını oluşturan parçadır. Günümüz motorlarının çoğunda alüminyumdan yapılır ve alüminyum dökme demirden daha fazla genleşir. Aşırı ısınan kapağın alt yüzeyi eğilir ve kapakla blok arasındaki silindir kapak contası artık düz bir yüzeye oturamaz.

Contası sızdıran bir motorda yanma gazları soğutma sistemine basılır ve soğutma suyu yanma odasına ya da yağın içine geçer. Onarım için kapak sökülür ve yüzeyinin düzlüğü ölçülür. Eğilme sınırın içindeyse kapak planyaya verilir. Planya, kapağın alt yüzeyinden frezeyle çok az malzeme alınarak yüzeyin yeniden düzleştirilmesidir. Kapak çatlamışsa değiştirilmesi gerekir.

Sürüş devam ederse ısı pistonlara ulaşır. Genleşen pistonla silindir çeperi arasındaki yağ filmi incelir ve piston çepere sürtmeye başlar. Halk arasında motorun sarması denen bu durumda silindirler çizilir ve çoğu zaman motorun sökülüp iç parçalarının yenilenmesi, yani revizyon gerekir. Bu işleri motor tamiri kapsamında yapıyor, sökmeye karar vermeden önce hasarın boyutunu kompresyon ve basınç testiyle ölçüyoruz.

Hararete en sık hangi arızalar yol açar?

Hararetin arkasında çoğu zaman soğutma sistemindeki tek bir parça vardır. En sık karşılaştıklarımız şunlardır:

  • Soğutma suyu kaybı en yaygın sebeptir. Çatlayan bir hortum, gevşek bir kelepçe, delinen radyatör ya da sızdıran kalorifer peteği sistemi yavaş yavaş boşaltır ve seviye belli bir noktanın altına indiğinde sıcaklık birden yükselir.
  • Termostat arızasında sıcak su radyatöre ulaşamaz. Termostat, motor soğukken radyatör yolunu kapalı tutan ve sıcaklık yükselince açılan bir vanadır ve kapalı konumda takılı kalabilir.
  • Radyatör fanı çalışmıyorsa hararet yalnızca trafikte yükselir. Yolda giderken radyatörden geçen havayı aracın hızı sağlar, beklerken bu havayı yalnızca fan çeker. Arıza fan motorunda, rölesinde, sigortasında ya da sıcaklık sensöründe olabilir.
  • Su pompası arızası sıvının dolaşımını yavaşlatır. Devirdaim pompası olarak da bilinen bu parçanın pervanesi aşınabilir ya da keçesi sızdırabilir.
  • Radyatörün içten tıkanması uzun süre değiştirilmemiş ya da şebeke suyuyla doldurulmuş sistemlerde görülür. Kireç ve tortu ince kanalları daraltır.

Sebebi tahminle değil ölçümle buluyoruz. Motor arıza tespiti sırasında teşhis cihazıyla sıcaklık sensörünün verisini ve fanın devreye girdiği anı izliyor, sistemi basınç testiyle kontrol ediyoruz. Parça değişimi gerekiyorsa hortumu, radyatörü ya da su pompasını genel onarım ve bakım kapsamında yeniliyoruz.

Ne zaman servise gelmelisiniz?

Hararet bir kez yaşandıysa, motor soğuyup ibre normale dönse bile aracı o hafta içinde kontrol ettirin. Sıvının neden eksildiği ya da fanın neden çalışmadığı bilinmeden yapılan her yolculuk aynı riski taşır. Şu belirtilerde ise beklemeden gelmeniz gerekir:

  • Genleşme kabındaki seviyeyi her hafta tamamlamak zorunda kalıyorsunuz.
  • Motor çalışırken genleşme kabında kabarcık görülüyor ya da kap kendiliğinden taşıyor.
  • Hararetten sonra motor rölantide titremeye başladı ya da yağ seviyesi yükseldi.

Yüklü bir araçla uzun bir yokuşta ibrenin bir çizgi yükselip yokuş bitince hemen ortaya dönmesi ise acil değildir. Bu durumu bir sonraki bakımda bize anlatmanız, fanın ve termostatın kontrol edilmesi için yeterlidir. Harareti önceden önlemek için yaz gelmeden yaptırılacak kontrolleri yaz bakımı yazımızda bulabilirsiniz.

Hararet başladığında klimayı kapatıp kaloriferi açmak, güvenli bir yerde durup motoru kapatmak ve sistem soğumadan hiçbir kapağı açmamak motoru korumanın temel adımlarıdır. Aracı sürmek ya da taşıtmak arasındaki kararı sıvı kaybının boyutu ve eşlik eden belirtiler belirler. İbre normale dönse bile sebebi bulunmadan yola devam etmek, küçük bir hortum arızasını silindir kapağı onarımına dönüştürebilir.

Sık sorulan sorular

Hararet yapan motora soğuk su eklemek zarar verir mi?

Motor çok sıcakken eklenen soğuk sıvı, ısınmış metal yüzeylerde ani bir sıcaklık farkı yaratır ve kapakta ya da blokta çatlak riskini artırır. Bu yüzden sıvıyı motor soğuduktan sonra ekleyin. Kabı birden doldurmak yerine yavaşça dökün, motoru kısa süre çalıştırdıktan sonra seviyeyi yeniden kontrol edin, çünkü sistemdeki hava çıktıkça seviye biraz düşer.

Kışın da araç hararet yapar mı?

Evet, kapalı kalmış bir termostat ya da çalışmayan bir fan dış sıcaklıktan bağımsız olarak motoru ısıtır. Sisteme antifrizsiz su konmuşsa soğuk bir gecede donan su dolaşımı keser ve sabah kısa bir sürüşte hararet başlayabilir. Donan su genleştiği için radyatör ya da motor bloğu da çatlayabilir.

Hararetten sonra motor yağını değiştirmek gerekir mi?

İbrenin kırmızıya ulaşmadığı kısa bir ısınmada genellikle gerekmez. Motor uzun süre kırmızı bölgede çalıştıysa yağ aşırı ısınıp özelliğini kaybetmiş olabilir ve değiştirilmesi doğru olur. Conta onarımından sonra ise yağ ve yağ filtresi her zaman yenilenir, çünkü yağa karışan soğutma suyu yatakları korumasız bırakır.

Blog

Bunları da okumak isteyebilirsiniz

Randevu

Aracınız için randevu alın

Size uyan günü ve saati seçin, talebiniz WhatsApp’tan bize ulaşsın. Aracınızı seçtiğiniz saatte teslim alıp işe başlıyoruz.

Ana hat 0537 546 48 42İkinci hat 0546 582 57 46