Motor

Triger kayışı ne zaman değişir, koparsa motora ne olur?

Triger kayışı çoğu zaman uyarı vermeden kopar, bu yüzden değişim zamanını belirtiler değil takvim belirler. Kilometre ve yıl sınırını, setle değişen parçaları ve kopmanın motora etkisini anlatıyoruz.

· 6 dk okuma

Triger kayışı ne zaman değişir sorusunun cevabını motorun üreticisi verir ve bu cevap, kat edilen kilometreyi ve kayışın takıldığından beri geçen süreyi birlikte hesaba katar. İki sınırdan hangisi önce dolarsa değişimin zamanı gelmiş demektir.

Kayış, motorun ön tarafında plastik bir kapağın arkasında çalışır ve kaputu açtığınızda çoğu araçta görünmez. Durumunu gözle takip etmek zor olduğu için değişim zamanını belirtilerden değil takvimden izlemek gerekir. Kayışın motorda hangi işi yaptığını ve koptuğunda neler olduğunu bildiğinizde, bu bakımı ertelemenin neden riskli olduğu da netleşir.

Triger sistemi motorda ne işe yarar?

Motorun her silindirinde bir piston aşağı yukarı hareket eder. Pistonların bağlı olduğu krank mili, bu ileri geri hareketi sürekli bir dönüşe dönüştürür ve tekerleklere giden gücü üretir. Silindirin üst kısmında ise supaplar bulunur. Supaplar, silindire temiz havanın girmesini ve yanmış gazın dışarı çıkmasını sağlayan küçük kapaklardır.

Supapları eksantrik mili açıp kapatır. Bu milin üzerindeki yumurta biçimli çıkıntılar döndükçe supaplara sırayla bastırır. Triger sistemi krank milini eksantrik miline bağlar ve iki milin birbirine göre konumunu sabit tutar. Böylece her supap, piston tam olması gereken noktadayken açılır ve kapanır. Bu uyum bir diş bile kaydığında motorun gücü düşer, rölanti bozulur ve arıza lambası yanabilir.

Triger kayışı ile triger zinciri arasındaki fark nedir?

İki mil arasındaki bağlantıyı bazı motorlarda dişli bir kayış, bazılarında ise metal bir zincir kurar. Triger kayışı, iç yüzünde dişler bulunan ve içi liflerle güçlendirilmiş kauçuk bir kayıştır. Sessiz ve hafif çalışır, ancak kauçuk zamanla sertleştiği ve dişler aşındığı için belirli aralıklarla değiştirilmesi gerekir. Bazı yeni motorlarda kayış motor yağının içinde çalışır ve bu tip kayışlar üreticinin belirttiği normdaki yağ kullanılmadığında erken yıpranabilir.

Triger zinciri motorun içinde, yağın ulaştığı bölümde çalışır ve çoğu motorda değişim için sabit bir aralık öngörülmez. Bu, zincirin ömür boyu dayanacağı anlamına gelmez. Zincir yıllar içinde uzayabilir ve onu gergin tutan gergi ile kızaklar aşınabilir. Zincirin ömrünü büyük ölçüde yağın doğru seçilmesi ve zamanında değişmesi belirler. Yağ seçerken nelere bakmanız gerektiğini motor yağı viskozitesini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Triger kayışı kaç kilometrede ya da kaç yılda değişir?

Değişim aralığını üretici motorun tasarımına göre belirler ve bu aralık motordan motora çok farklıdır. Kayışlı motorlarda sınır çoğunlukla 60.000 ile 160.000 km arasındadır ve yanında genellikle 4 ile 10 yıl arasında bir süre sınırı bulunur. Aracınız için geçerli olan değer, bakım kitapçığında ya da üreticinin servis bilgisinde yazan değerdir.

Süre sınırı az kullanılan araçlarda sık gözden kaçar. Yılda yalnızca 5.000–8.000 km kullanılan bir araç kilometre sınırına belki on yılda ulaşır, ancak kauçuk bu sürede ısı döngüleriyle sertleşip çatlamaya başlar. Kayış araç park hâlindeyken de yaşlanır.

Bazı üreticiler zorlu kullanım için kitapçıkta ayrı ve daha erken bir değişim sınırı öngörür. Uzun süre rölantide beklemek, sürekli dur-kalk trafik, yüksek dış sıcaklık ve tozlu yollar bu koşullara örnektir. TEM'de her gün saatlerce trafikte kalan bir araç, kilometre sayacının gösterdiğinden çok daha fazla çalışma saati biriktirir.

Kayışla birlikte hangi parçalar değiştirilir?

Triger kayışı tek başına değil, onu yönlendiren ve gergin tutan parçalarla birlikte set olarak değiştirilir. Bu parçalar kayışla aynı süre çalıştığı için eski bir gergi yeni bir kayışın ömrünü kısaltabilir. Değişimde yenilenen başlıca parçalar şunlardır:

  • Gergi rulmanı, kayışı üreticinin belirlediği gerginlikte tutan yaylı ya da ayarlı makaradır. Yayı zayıflayan bir gergi kayışın diş atlamasına yol açabilir.
  • Avara rulmanı, kayışın motor üzerindeki yolunu yönlendiren düz makaradır. Aşınan bir avara uğultulu bir ses çıkarır ve kayışın kenarını yıpratır.
  • Su pompası, soğutma sıvısını motor ile radyatör arasında dolaştırır ve halk arasında devirdaim olarak bilinir. Çoğu kayışlı motorda pompa triger kayışıyla döner. Pompa ileride bozulursa aynı kayışı bir kez daha sökmek gerekeceği için set değişiminde yenilenmesi mantıklıdır.
  • Krank ve eksantrik keçeleri, millerin motordan çıktığı yerde yağın dışarı sızmasını önleyen contalardır. Sızıntı varsa aynı işte değiştirilirler, çünkü kayışa bulaşan yağ kauçuğu yumuşatıp dağıtır.

Triger seti değişimi ve kayışa yağ bulaştıran keçe kaçaklarının onarımı motor tamiri kapsamında yaptığımız işlerdendir. Söküm sırasında alternatörü ve klima kompresörünü çeviren kanallı kayış da yerinden çıkarıldığı için yıpranmışsa aynı işte yenilenir.

Triger kayışı koparsa motora ne olur?

Kayış koptuğu anda eksantrik mili durur ve supaplar o anda bulundukları konumda kalır. Krank mili ise aracın hareketiyle bir süre daha dönmeye devam eder. Motor o anda durur ve marşa bastığınızda alışılmadık derecede hızlı ve boş döner. Sonrasında ne olacağını motorun tasarımı belirler.

Supabın pistona çarpabildiği motorlar

Pek çok motorda piston en üst noktaya çıktığında, açık duran bir supapla aynı boşluğu paylaşır. Normalde zamanlama bu ikisinin hiç karşılaşmamasını sağlar. Kayış koptuğunda açık kalan supaplara pistonlar çarpar ve supaplar eğilir. Onarım çoğu zaman silindir kapağının sökülmesini gerektirir, ağır durumlarda pistonlar ve supap kılavuzları da zarar görür.

Supabın pistona ulaşamadığı motorlar

Bazı motorlarda supap ile piston arasında, kayış kopsa bile temas olmayacak kadar boşluk bırakılır. Bu motorlarda araç yolda kalır, ama yeni set takıldıktan sonra motor genellikle çalışmaya devam eder. Aracınızın hangi gruba girdiğini motor koduna bakarak söyleyebiliriz. Bu bilgi olmadan iyimser bir varsayımla değişimi ertelemek doğru değildir.

Kayışın koptuğundan şüpheleniyorsanız marşa tekrar tekrar basmayın. Her deneme, eğilmiş olabilecek supaplara pistonların yeniden vurması anlamına gelir. Aracı olduğu yerde bırakıp taşıtmak hasarın büyümesini önler.

Kayış ya da zincir yorulduğunda hangi belirtiler görülür?

Triger kayışı çoğu zaman hiçbir uyarı vermeden kopar ve değişim aralığının bu kadar önemli olmasının sebebi budur. Yine de bazı durumlarda kayışın ya da çevresindeki parçaların yorulduğu anlaşılabilir. Motorun ön tarafından gelen ve devirle artan bir uğultu ya da ötme sesi çoğunlukla gergi veya avara rulmanının yıprandığını gösterir. Kapağın bir bölümü açılabilen motorlarda kayışın sırtında ince çatlaklar, kenarlarında lif ayrışması ve dişlerde aşınma görülebilir. Kapağın çevresindeki yağ ya da soğutma sıvısı izi ise kayışı kısa sürede yıpratacak bir sızıntının işaretidir.

Zincirdeki uzama nasıl anlaşılır?

Zincirli motorlarda en tipik belirti, sabah ilk çalıştırmada motorun ön tarafından gelen ve birkaç saniye süren bir şıkırtıdır. Bu ses, zinciri gergin tutan hidrolik gerginin yağ basıncı oluşana kadar boşluğu alamamasından kaynaklanır. Uzama ilerledikçe ses motor ısındıktan sonra da duyulur, rölanti düzensizleşir ve motor arıza lambası yanabilir. Teşhis cihazında krank ve eksantrik sensörlerinin birbirine göre saptığını gösteren bir kayıt, uzamanın güçlü bir işaretidir.

Geçmişi bilinmeyen ikinci el araçta ne yapılmalı?

İkinci el bir araç aldığınızda kayışın hangi kilometrede değiştirildiğini belgelemek çoğu zaman mümkün olmaz. Önceki sahibin sözlü beyanı yeterli değildir, çünkü fatura ya da servis kaydı yoksa kayışın yaşını dışarıdan tahmin etmek zordur. Bazı servisler değişimden sonra motor bölmesine tarih ve kilometre yazılı bir etiket yapıştırır ve bu etiket işe yarayan bir ipucudur.

Belge bulunamıyorsa en güvenli yol, kayışın hiç değişmediğini varsayıp aracı aldıktan sonraki ilk bakımda set değişimini planlamaktır. Zincirli bir motorda soğuk çalıştırma sesini dinletmek ve arıza kayıtlarını okutmak iyi bir başlangıçtır. Satın almadan önce motorda başka nelere bakılması gerektiğini ikinci el araç kontrol listesinde sıraladık.

Ne zaman servise gelmelisiniz?

Bazı belirtiler triger sisteminde ilerlemiş bir yıpranmayı gösterir ve beklemeye uygun değildir. Şunlardan birini fark ederseniz birkaç gün içinde kontrol ettirin ve bu sürede otoyolda uzun mesafe yapmayın:

  • Motorun ön tarafından gelen uğultu ya da ötme sesi son günlerde belirginleşti.
  • Triger kapağının çevresinde taze yağ ya da soğutma sıvısı izi var.
  • Zincirli motorda sabah şıkırtısı uzadı ya da motor ısındıktan sonra sürüyor.
  • Kitapçıktaki kilometre ya da yıl sınırı geçti ve değişimi gösteren bir kayıt yok.

Motor yolda aniden durduysa ve marşta boş dönüyorsa aracı çalıştırmayı denemeyin ve taşıtarak getirin. Değişim zamanına birkaç ay ya da 5.000–10.000 km kalmışsa ve hiçbir belirti yoksa, set değişimini bir sonraki periyodik bakım ile birleştirebilirsiniz. Set değişimi motora göre genellikle 3–6 saatlik bir iştir. Randevu alırken triger değişimini de söylerseniz parçalar önceden hazırlanır.

Triger kayışında belirleyici olan bakım kitapçığındaki kilometre ve yıl sınırıdır, çünkü kayış çoğu zaman kopmadan önce uyarı vermez. Gergi, avara ve çoğu motorda su pompasıyla birlikte değişen bir set, bir sonraki aralığa kadar güvenle çalışır. Triger geçmişini bilmediğiniz ya da sınıra yaklaşmış bir araçta değişimi planlı bir bakıma bağlamak, kopmanın açacağı motor onarımından çok daha az masraflıdır.

Sık sorulan sorular

Triger kayışının durumunu kendim kontrol edebilir miyim?

Çoğu araçta kayış plastik bir kapağın arkasında olduğu için kaputu açarak durumunu görmek mümkün değildir. Kaputu açınca gördüğünüz kayış büyük ihtimalle alternatörü çeviren yardımcı kayıştır. Triger kayışını incelemek için kapağın sökülmesi gerektiğinden, gözle kontrol yerine kayıtlara ve değişim aralığına güvenmek daha doğrudur.

Triger zinciri hiç değiştirilmez mi?

Zincir için çoğu motorda sabit bir değişim aralığı verilmez, ancak zincir uzadığında ya da gergisi yorulduğunda kızaklarla birlikte set hâlinde değiştirilir. Yağ değişimlerinin aksatıldığı motorlarda bu ihtiyaç daha erken ortaya çıkar. Zincir değişimi çoğu motorda ön kapağın sökülmesini gerektirdiği için kayış değişiminden daha uzun sürer.

Değişim zamanı geçmiş kayışla uzun yola çıkmak riskli midir?

Sınırı yeni geçmiş bir kayışın hemen kopacağı söylenemez, ancak riskin hangi kilometrede başladığını dışarıdan bilmek mümkün değildir. Otoyolda yüksek devirde kopan bir kayış, şehir içinde düşük devirde kopan bir kayışa göre supaplara daha ağır zarar verebilir. Uzun bir yolculuk planlıyorsanız değişimi yola çıkmadan önce yaptırmak daha doğru olur.

Blog

Bunları da okumak isteyebilirsiniz

Randevu

Aracınız için randevu alın

Size uyan günü ve saati seçin, talebiniz WhatsApp’tan bize ulaşsın. Aracınızı seçtiğiniz saatte teslim alıp işe başlıyoruz.

Ana hat 0537 546 48 42İkinci hat 0546 582 57 46