Yakıt tüketimi arttı diye düşünüyorsanız önce bu artışın gerçek olup olmadığını ölçmek, ardından en basit sebeplerden başlayarak ilerlemek gerekir.
Tüketimin birkaç hafta içinde yükselmesi genellikle tek bir büyük arızadan değil, küçük sapmaların üst üste binmesinden kaynaklanır. Düşük lastik basıncı, kirli bir filtre ve geç ısınan bir motor tek başına küçük farklar yaratır, ama bir araya geldiklerinde depo belirgin biçimde erken boşalır. Aşağıdaki sekiz başlığı sırayla gözden geçirdiğinizde sebebin hangi tarafta olduğu çoğu zaman netleşir.
Tüketimin gerçekten arttığını nasıl ölçersiniz?
Göstergedeki ortalama tüketim değeri iyi bir başlangıç noktasıdır, ama tek başına güvenilir bir ölçüm sayılmaz. Yol bilgisayarı tüketimi, yakıtı motora püskürten enjektörlerin açık kalma süresinden hesaplar ve çoğu araçta gerçek değeri biraz iyimser gösterir. Ekranı hangi gün sıfırladığınız ve o dönemde yaptığınız yolun türü de gösterilen değeri çok değiştirir. Daha doğru bir sonuç için depo dolumu yöntemini kullanın:
- Depoyu tabanca kendiliğinden kapanana kadar doldurun ve günlük kilometre sayacını sıfırlayın.
- Aracı her zamanki gibi kullanın ve deponun en az yarısını bitirin.
- Mümkünse aynı istasyonda, aynı pompada ve aynı biçimde depoyu yeniden doldurun.
- Aldığınız litreyi yapılan kilometreye bölüp 100 ile çarpın. Sonuç, aracın 100 km'de kaç litre yaktığını gösterir.
Ölçümü iki üç depo boyunca tekrarlamak tek seferlik sapmaları ortadan kaldırır. Kışın motorun geç ısınması, yazın klimanın sürekli çalışması ve okulların açıldığı haftalardaki yoğun trafik tüketimi arızadan bağımsız olarak yükseltir. Bu yüzden karşılaştırmayı benzer mevsim ve benzer kullanım koşullarında yaptığınız ölçümler arasında yapın.
Lastikler ve frenler tüketimi nasıl artırır?
1. Lastik basıncı düşük olabilir
Basıncı düşük bir lastik yola daha geniş bir yüzeyle basar ve dönerken daha çok esner. Bu esneme yuvarlanma direncini, yani lastiğin dönerken motora harcattığı kuvveti artırır. Basıncı ayda bir, lastikler soğukken ve sürücü kapısının kenarındaki ya da yakıt kapağının içindeki etikette yazan değere göre kontrol edin. Tek bir lastik sürekli hava kaybediyorsa sebep bir çivi ya da jant kenarından gelen bir kaçak olabilir.
2. Bir fren sürtüyor ya da kaliper takılı kalıyor olabilir
Kaliper, frenlediğinizde hidrolik basınçla balataları diskin iki yüzüne sıkıştıran parçadır. Kayar pimleri, yani kızakları paslanmış ya da pistonu sıkışmış bir kaliper, siz frene basmasanız bile balatayı diske hafifçe sürtmeye devam eder. Bu durumda araç boşa alındığında beklenenden çabuk yavaşlar ve yolculuğun sonunda o tekerleğin jantı diğerlerinden belirgin biçimde sıcak olur. Sürten bir fren yakıtın yanında balatayı ve diski de hızla tüketir.
Motorun hava alması ve ateşlemesi tüketimi nasıl etkiler?
3. Hava filtresi tıkanmış olabilir
Hava filtresi, emme hattındaki toz ve kumu motora ulaşmadan tutan kâğıt ya da sentetik elyaftan bir süzgeçtir. Tıkanmış bir filtre motorun nefes almasını zorlaştırır ve özellikle hızlanırken verimi düşürür. Elektronik enjeksiyonlu motorlar karışımı sensörlerle düzelttiği için kirli filtrenin tüketime etkisi karbüratörlü eski araçlardaki kadar büyük değildir, ama güç kaybı hissedilir. Arnavutköy'de inşaatların sürdüğü mahallelerde ve toprak yollarda sık kullanılan araçlarda filtre, kitapçıktaki aralık dolmadan tıkanabilir. Hava filtresi değişimi birkaç dakikada biten bir iştir.
4. Bujiler ve ateşleme sistemi yorulmuş olabilir
Benzinli motorlarda silindirdeki karışımı buji tutuşturur. Elektrotları aşınmış bir buji kıvılcımı zayıf ya da düzensiz üretir ve yakıtın bir kısmı tam yanmadan egzoza gider. Bu durum çoğu zaman rölantide hafif bir titreme ya da hızlanırken bir silkelenmeyle birlikte görülür. Buji, bobin ve enjektör arızalarını birbirinden nasıl ayırdığımızı motor teklemesini ele aldığımız yazıda anlattık. Bujilerin değişimi ve ateşleme ölçümleri ise motor ince ayar sırasında yapılır.
Sensörler ve motor sıcaklığı karışımı nasıl bozar?
5. Oksijen sensörü ya da hava akış sensörü yanlış ölçüyor olabilir
Motor kontrol ünitesi, silindirlere ne kadar yakıt püskürteceğine sensörlerden gelen bilgilere göre karar veren bilgisayardır. Oksijen sensörü, halk arasındaki adıyla lambda sondası, egzoz gazındaki oksijeni ölçer ve karışımda yakıtın fazla mı az mı kaldığını üniteye bildirir. Hava akış sensörü ise motora giren havanın miktarını ölçer. Yaşlanan bir oksijen sensörü geç tepki verir ve ünite karışımı gerekenden zengin tutabilir. Üzerinde kir ve yağ buharı biriken bir hava akış sensörü de havayı yanlış ölçerek aynı sonucu doğurur. Bu arızalar çoğunlukla motor arıza lambasını yakar, ama tüketim lamba yanmadan önce artmaya başlayabilir.
6. Termostat açık kalıyor ve motor ısınmıyor olabilir
Termostat, motor soğukken soğutma sıvısının radyatöre gitmesini engelleyen ve motor ısınınca açılan bir valftir. Açık kalmış bir termostat motorun ısınmasını geciktirir. Kışın ve otoyolda hız arttığında motor normal sıcaklığa hiç ulaşamayabilir. Motor kontrol ünitesi soğuk motoru düzgün çalıştırmak için karışımı zenginleştirir ve tüketim bu yüzden artar. Sıcaklık göstergesi eskisinden geç yükseliyorsa ya da kalorifer geç ısınıyorsa termostattan şüphelenin.
Sürüş biçimi, yük ve bakım geçmişi ne kadar fark yaratır?
7. Sürüş alışkanlığı ya da taşınan yük değişmiş olabilir
Tüketimdeki artış bazen araçtaki bir arızadan değil, kullanımdaki bir değişiklikten kaynaklanır. Yeni bir işe başlayıp her gün TEM'in dur-kalk trafiğine girmek, kısa mesafeli kullanımın artması ya da sert hızlanma alışkanlığı depoyu daha çabuk boşaltır. Bagajda sürekli taşınan ağır yükler ve yazdan kalan boş bir tavan bagajı da tüketimi yükseltir. Tavan bagajı ve tavan çubukları, otoyol hızlarında hava direncini belirgin biçimde artırır. Kullanmadığınız dönemlerde onları sökmek uzun yolda fark yaratır.
8. Yanlış yağ kullanılmış ya da bakım gecikmiş olabilir
Motor yağı hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltır. Üreticinin öngördüğünden daha koyu bir yağ kullanmak, motorun özellikle soğukken daha fazla direnç yenmesine yol açar. 5W-30 gibi viskozite değerlerinin anlamını ayrı bir yazıda açıkladık. Değişimi geciken yağ zamanla incelir ve kirlenir. Tıkanmaya başlayan bir yakıt filtresi ve kilometresini doldurmuş bujiler buna eklendiğinde motor verimini kaybeder. Periyodik bakım aralıklarına uymak bu listedeki maddelerin çoğunu kendiliğinden kontrol altında tutar.
Ne zaman servise gelmelisiniz?
Tüketim artışına aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa bir sonraki bakımı beklemeyin ve aracı birkaç gün içinde getirin:
- Motor arıza lambası yanıyor ya da motor rölantide titriyor.
- Bir tekerleğin jantı yolculuk sonunda diğerlerinden belirgin biçimde sıcak ya da araç boşta beklenenden çabuk yavaşlıyor.
- Egzozun rengi koyulaştı ya da araçta benzin veya mazot kokusu var. Yakıt kokusu alıyorsanız aracı kullanmayı bırakın, çünkü bir kaçak yangın riski taşır.
- Sıcaklık göstergesi normal seviyeye çıkmıyor ya da kalorifer geç ısınıyor.
Depo dolumu ölçümünde küçük ve sabit bir artış görüyorsanız ve başka bir belirti yoksa aracı hemen getirmeniz gerekmez. Not ettiğiniz litre ve kilometre değerlerini bakım günü bize iletin. Hava filtresi, lastik basıncı ve bujiler o gün zaten kontrol edildiği için artışın kaynağı çoğunlukla aynı ziyarette ortaya çıkar.
Atölyede tüketim şikâyeti nasıl incelenir?
Tüketim şikâyetinde tek bir parçayı değiştirip sonucu beklemek yerine sırayla ilerliyoruz. Önce arıza kayıtlarını okuyor ve motor çalışırken sensörlerin gönderdiği anlık değerleri izliyoruz. Yakıt düzeltme değerleri, motor kontrol ünitesinin karışımı hangi yönde ve ne kadar düzelttiğini gösterir ve sebebin hava tarafında mı yakıt tarafında mı olduğuna dair güçlü bir ipucu verir. Ardından lastik basınçlarını, tekerleklerin serbest dönüşünü, hava filtresini ve termostatın açılma zamanını kontrol ediyoruz. Bulduğumuz sebebi ve değişmesi gereken parçayı size göstererek anlatıyoruz.
Artan yakıt tüketiminin arkasında genellikle birkaç küçük aksaklık birlikte durur. Önce depo dolumuyla gerçek tüketimi ölçün, sonra lastik basıncı ve tavan bagajı gibi kendi kontrol edebileceğiniz maddelerden başlayın. Arıza lambası, sürten bir fren ya da ısınmayan bir motor fark ederseniz incelemeyi atölyeye bırakın.






