Bakım

Hafif ticari ve filo araçlarında bakım planı nasıl kurulur?

Yükle, dur-kalk trafikte ve uzun rölantide çalışan kamyonet ve panelvanlar binek araçlardan farklı bir bakım takvimi ister. İşi durdurmadan uygulanabilecek bir planın nasıl kurulacağını anlatıyoruz.

· 7 dk okuma

Hafif ticari araç bakım planı, binek otomobillerin bakım takvimini kopyalayarak kurulmaz, çünkü kamyonet ve panelvanlar gün boyu yükle, dur-kalk trafikte ve uzun rölantide çalışır.

Birkaç araçla dağıtım yapan ya da sahaya ekip taşıyan bir işletme için bir aracın beklenmedik biçimde durması, onarımın kendisinden çok daha büyük bir kayba dönüşebilir. Teslimat gecikir, sürücü boşta kalır ve iş başka bir araca yüklenir. Aşağıda böyle bir planın adımlarını, kitapçıktaki takvimden servisle çalışma düzenine kadar sırayla ele alıyoruz.

Hafif ticari araçlar neden ağır kullanım koşulunda sayılır?

Birçok bakım kitapçığında iki ayrı takvim bulunur. Bunlardan biri normal kullanım, diğeri ağır kullanım koşulları içindir. Üreticiler ağır kullanımı genellikle sık kısa mesafe, uzun rölanti, tozlu yol, sürekli yük ya da römork çekme ve yoğun dur-kalk trafik olarak tanımlar. Bu koşullardan birinde çalışan bir araç için kitapçık, yağ ve filtre değişimini daha kısa aralıklarla ister.

Hadımköy sanayi bölgesinde depo ile müşteri arasında gün boyu mal taşıyan bir panelvan bu tanımın neredeyse bütün maddelerini karşılar. Yükleme ve boşaltma sırasında motor çoğu zaman rölantide bekler. Rölanti, motorun çalıştığı ama aracın hareket etmediği durumdur ve bu sürede motor yıpranırken kilometre sayacı ilerlemez. Bu yüzden gün boyu rölantide bekleyen bir aracın motoru, göstergedeki kilometrenin anlattığından daha fazla yıpranmış olur.

Bakım planı kilometreye mi süreye mi göre kurulmalı?

Kitapçıktaki her bakım kalemi için bir kilometre ve bir süre verilir ve hangisi önce dolarsa bakım o zaman yapılır. Yılda yüksek kilometre yapan bir kamyonette sınıra çoğunlukla kilometre önce ulaşır. Şantiyede ya da depoda az yol yapıp uzun süre rölantide bekleyen bir araçta ise süre belirleyici olur. Araçları kullanım biçimine göre gruplara ayırıp her grup için aşağıdaki gibi bir takvim çıkarmak planı sadeleştirir.

Her yağ değişiminde bakılacaklar

Yağ değişimi ağır kullanım aralığında yapılır ve yağ filtresi her seferinde yenilenir. Aynı ziyarette hava filtresi kontrol edilir, balata ve disk kalınlığı ölçülür, lastiklerin diş derinliğine ve aşınma biçimine bakılır.

Yılda bir yapılması gerekenler

Fren hidroliğinin nem ölçümü, kabin filtresi, dizel araçlarda yakıt filtresi ve süspansiyon burçlarının kontrolü çoğunlukla bu gruptadır. Burç, süspansiyon kollarının bağlantı noktalarındaki titreşimi emen kauçuk parçadır ve sürekli yük altında çalışan araçlarda daha çabuk çatlar.

Uzun aralıklı kalemler

Triger kayışı, debriyaj seti, amortisörler ve şanzıman yağı daha uzun aralıklarla değişir. Triger kayışı, motorun ana mili ile supapları açan mili birbirine bağlayan dişli kayıştır. Şanzıman yağı bazı araçlarda ömür boyu dolum olarak geçer, ancak birçok kitapçık ağır kullanımda bunun için de bir değişim aralığı verir. Bu kalemlerin kilometresini kitapçıktan alıp her aracın kaydına yazmak, değişimin son ana kalmasını önler.

Planlı bakım arıza bakımından neden daha az iş kaybettirir?

Planlı bakımda aracın ne zaman servise gireceğini siz belirlersiniz. Parçalar önceden sorulur, araç işin en az olduğu saatte bırakılır ve teslim saati bellidir. Arıza bakımında ise aracın ne zaman duracağını önceden bilemezsiniz. Kamyonet çoğu zaman yüklüyken ve teslimata giderken durur, çekici beklenir, yük başka bir araca aktarılır ve gereken parça o gün bulunamayabilir.

Ertelenen küçük işler zamanla daha büyük onarımlara dönüşür. Sınırına gelmiş bir balata zamanında değiştirilmezse diski de aşındırır. Kitapçıktaki kilometreyi geçmiş bir triger kayışı koparsa motorun supapları zarar görebilir. Bakım günlerini dağıtmak ve bir aracı yedekte tutmak bu kaybı azaltır. Beş altı araçlık bir işletmede bile yedekte tutulan tek bir araç, servise giren ya da arızalanan aracın işini aksatmadan devralır.

Her araç için nasıl bir bakım kaydı tutulmalı?

Filodaki her araç için ayrı bir bakım defteri ya da tablo tutmak, planın gerçekten uygulanıp uygulanmadığını gösterir. Kaydın kâğıtta ya da bilgisayarda tutulması fark etmez, önemli olan her işlemin aynı düzende yazılmasıdır. Her araç kaydında en az şu bilgiler bulunmalıdır:

  • Plaka, şasi numarası, motor tipi ve kullanılan yağın 5W-30 gibi sınıfı ile üretici normu.
  • Her işlemin tarihi, o günkü kilometre ve yapılan işin kısa tanımı.
  • Değişen parçaların listesi ve bir sonraki bakımın kilometresi ile tarihi.
  • Sürücünün bildirdiği şikâyetler ve bunların nasıl giderildiği.
  • Lastik değişimleri, rot balans tarihleri ve lastiklerin hangi aksa takıldığı.

Kayıtlar birkaç ay biriktiğinde araçlar arasındaki farklar görünür hâle gelir. Aynı modeldeki iki kamyonetten biri balatayı belirgin biçimde erken bitiriyorsa sebep çoğu zaman sürüş alışkanlığı ya da güzergâhtır. Bu bilgi, sürücüyle konuşmak ya da araçların güzergâhını değiştirmek için somut bir dayanak olur.

Sürücü günlük ve haftalık olarak neyi kontrol etmeli?

Aracı her gün kullanan sürücü, iki bakım arasında ortaya çıkan değişiklikleri ilk fark eden kişidir. Sürücüye kısa bir kontrol listesi verin ve duyduğu yeni bir sesi ya da titreşimi tarih ve kilometreyle not etmesini isteyin. Bu notlar serviste arızanın daha kısa sürede bulunmasına yardım eder.

Her sabah yola çıkmadan önce

  • Aracın etrafında dolaşıp lastiklerde belirgin bir basınç kaybını ve yanaklarda kesik veya şişliği aramak.
  • Aracın gece durduğu yerde yağ, soğutma suyu ya da yakıt lekesi aramak.
  • Motor çalıştıktan birkaç saniye sonra panelde hâlâ yanan bir uyarı lambası kalıp kalmadığına bakmak.
  • Farların, stop lambalarının ve sinyallerin çalıştığını görmek.

Haftada bir

  • Motor yağı, soğutma suyu ve cam suyu seviyelerini kontrol etmek.
  • Lastik basıncını yüklü kullanım için verilen değere göre ayarlamak. Bu değer çoğu araçta kapı pervazındaki etikette ayrıca yazar.
  • Silecekleri, kasadaki yük bağlama noktalarını ve arka kapı menteşelerini gözden geçirmek.

Parça ve lastik stoku nasıl planlanır?

Aynı model araçlardan oluşan bir filoda sık değişen parçaları elde tutmak bakım süresini kısaltır. Yağ filtresi, hava filtresi, kabin filtresi, silecek lastiği, ampul ve sigorta bu listenin başında gelir. Stoğa alınacak parçaların numarasını şasi numarasına göre doğrulatmak gerekir, çünkü aynı modelin farklı üretim yıllarında farklı parçalar kullanılabilir. Balata ve disk gibi fren parçalarını ise ölçüm yapılmadan stoğa almak yerine bakımda yapılan ölçüme göre sipariş etmek daha doğrudur.

Lastikte dikkat edilecek konu, aynı aksa aynı ölçü, desen ve aşınma seviyesinde lastik takılmasıdır. Hafif ticari araçlarda ebadın sonunda C harfi bulunan ticari tip lastikler kullanılır. Bu lastiklerin yük endeksi, yani taşıyabilecekleri en yüksek ağırlığı gösteren kod, binek lastiklerinden yüksektir. Mevsim geçişlerinde bütün araçların lastiklerini aynı haftaya sıkıştırmak yerine iki üç haftaya yaymak, araçların aynı anda boşta kalmasını önler.

Ne zaman servise gelmelisiniz?

Ticari araçta bazı belirtiler aracın o gün işten çekilmesini gerektirir. Aşağıdaki durumlarda aracı yüklü kullanmaya devam etmeyin:

  • Fren pedalı yumuşadı, frenlemede araç bir tarafa çekiyor veya frenden gelen ses metalik bir sürtmeye dönüştü.
  • Hararet göstergesi yükseliyor ya da soğutma suyu her gün tamamlanıyor.
  • Yağ basıncı lambası ya da kırmızı renkli başka bir uyarı lambası yandı.
  • Yüklü kalkışta devir yükseldiği hâlde araç hızlanmıyor. Bu belirti debriyajın kaçırdığını gösterir ve yükün debriyajı nasıl yorduğunu şanzıman ömrü yazısında anlattık.

Boşken duyulan hafif bir süspansiyon tıkırtısı, lastiklerin bir kenardan aşınmaya başlaması ya da motorun altında yeni beliren bir yağ terlemesi ise bir sonraki planlı bakımda söylenebilir. Yağ terlemesi, bir contanın çevresinde damlama olmadan ince bir yağ tabakası oluşmasıdır. Bu bulguları sürücünün notlarına yazdırmak, bakım günü unutulmalarını önler.

İşletmeler servisle nasıl bir çalışma düzeni kurmalı?

Birden fazla aracı olan bir işletmenin her araç için ayrı ayrı randevu almak yerine düzenli bir işleyiş kurması zaman kazandırır. Aşağıdaki adımlar bu düzenin temelini oluşturur:

  1. Servisle iletişimi tek bir sorumlu kişi üzerinden yürütün. Araç listesini, plakaları ve bakım kayıtlarını bu kişi paylaşsın.
  2. Bakım zamanı yaklaşan araçları toplu randevuyla aynı güne ya da art arda günlere yerleştirin. Kaç araç geleceğini önceden bildirmek, parçaların o güne hazır olmasını sağlar.
  3. Araçları işin en az olduğu gün ve saatlerde bırakın. Randevu saatinde bırakılan bir araç sıra beklemeden işleme alınır, böylece kısa süren bakım işlerinde aracın işten uzak kaldığı süre kısalır.
  4. Sürücülerin şikâyet notlarını aracı bırakırken yazılı olarak iletin.
  5. Teslimde yapılan işin ve bir sonraki bakım kilometresinin araç kaydına işlendiğini kontrol edin.

Hadımköy ve çevresindeki işletmeler bakım günlerini çalışma saatlerimize göre randevu sayfasından önceden ayırtabilir. Sürücülerin fark ettiği bir ses ya da sızıntı varsa kısa bir videosunu WhatsApp'tan göndermeniz, araç geldiğinde işe nereden başlayacağımızı belirler. Periyodik bakım kapsamındaki işler kitapçıktaki listeye göre yapılır. Bakım sırasında bir arıza ortaya çıkarsa iş genel onarım ve bakım tarafında sürer ve aracın ne kadar işten uzak kalacağı baştan söylenir.

Hafif ticari araçta bakım planı, kitapçıktaki ağır kullanım takvimini temel alır ve her aracın kaydıyla takip edilir. Sürücünün günlük kontrolleri iki bakım arasındaki boşluğu doldurur, toplu randevu ve doğru saat seçimi ise bakımın işi durdurmasını önler. Planı bir kez kurup düzenli uygulamak, yolda kalan araç sayısını ve bununla gelen iş kaybını azaltır.

Sık sorulan sorular

Araçta çalışma saati göstergesi yoksa rölanti süresi nasıl takip edilir?

Bazı yeni araçlar motorun çalıştığı toplam saati bilgi ekranında ya da teşhis cihazıyla okunabilen kayıtlarda tutar. Böyle bir kayıt yoksa sürücünün günlük rölanti süresini kabaca not etmesi bir fikir verir. Rölantinin yoğun olduğu araçlarda bakımı kilometreyi beklemeden, kitapçıktaki süre sınırına göre planlamak daha güvenlidir.

Araç takip sistemindeki kilometre verisi bakım planında kullanılabilir mi?

Kullanılabilir ve birçok takip sistemi belirli bir kilometreye ulaşıldığında uyarı verecek biçimde ayarlanabilir. Ancak takip cihazının ölçtüğü mesafe, araç göstergesindeki değerden biraz farklı çıkabilir. Bakım kaydında esas alınacak değer göstergedeki kilometredir.

Filodaki bütün araçlarda aynı motor yağını kullanmak doğru mu?

Araçlar aynı model ve aynı motor tipindeyse tek tip yağ stoklamak işi kolaylaştırır. Farklı modellerde ise her motor için üreticinin istediği akışkanlık sınıfını ve normu kontrol etmek gerekir. Özellikle egzozdaki isi tutan partikül filtresine sahip dizel motorlar, bu filtreyi tıkamayan düşük küllü yağ ister.

Blog

Bunları da okumak isteyebilirsiniz

Randevu

Aracınız için randevu alın

Size uyan günü ve saati seçin, talebiniz WhatsApp’tan bize ulaşsın. Aracınızı seçtiğiniz saatte teslim alıp işe başlıyoruz.

Ana hat 0537 546 48 42İkinci hat 0546 582 57 46